1. การยกระดับบทบาทผู้สูงอายุด้วยกระบวนการร่วมผลิต (Co-production)
- เปลี่ยนจากผู้รับบริการสู่ผู้ร่วมสร้าง: ทั้งสองพื้นที่ไม่ได้มองผู้สูงอายุเป็นเพียงเป้าหมายการรับความช่วยเหลือ แต่ยกสถานะเป็น “ผู้ร่วมออกแบบและขับเคลื่อนชุมชน” (Co-assess, Co-decide, Co-design, Co-deliver)
- การมีส่วนร่วมทางสังคม (Social Participation): ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีบทบาทในกิจกรรมชุมชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดภาวะโดดเดี่ยวทางสังคมและสร้างคุณค่าในตนเอง
2. การใช้ทุนทางสังคมและวัฒนธรรมเป็นฐาน (Social & Cultural Infrastructure)
- ปัตตานี: ดึงทุนทางวิถีชีวิต ศาสนา และวัฒนธรรมท้องถิ่นมาสร้างระบบการดูแล ผ่านแนวคิด “ชราบานโมเดล” เปลี่ยนผ่านจากระบบสุขภาพปฐมภูมิสู่ระบบการดูแลทางสังคมโดยชุมชน
- พิจิตร: ใช้พลัง “บวร” (บ้าน-วัด-ราชการ) โครงการประชุมสัญจรผู้สูงอายุที่ต่อเนื่อง วัฒนธรรมนุ่งซิ่นหิ้วปิ่นโต และศูนย์กายอุปกรณ์วัดบ้านนา มาเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางสังคมเอื้อต่อการดูแลผู้สูงวัย
3. การป้องกันเชิงรุกและการจัดการสภาพแวดล้อม (Preventive Care & Environment)
- ลดความเสี่ยงภาวะเปราะบาง (Frailty): เน้นการป้องกันเชิงรุกในระดับปฐมภูมิตั้งแต่ระยะแรก เช่น มาตรการ 5 ด้าน (กินดี จำดี กำลังดี อยู่ดี ดูแลดี) เพื่อชะลอความเสื่อมและลดอุบัติการณ์การพลัดตกหกล้ม
- ที่อยู่อาศัยและสิ่งแวดล้อมมิตรผู้สูงวัย (Age-Friendly Housing): การประเมินและปรับสภาพแวดล้อมบ้าน/ชุมชนให้เอื้อต่อการสัญจรและการใช้ชีวิตอย่างอิสระและปลอดภัย
4. ระบบนิเวศนโยบายและการบูรณาการไร้รอยต่อ (Policy Ecosystem & Service Integration)
- การจ่ายยาด้วยกิจกรรมทางสังคม (Social Prescribing): เชื่อมโยงระบบบริการสาธารณสุขปฐมภูมิเข้ากับการสนับสนุนทางสังคมในชุมชน ลดการพึ่งพายาเคมีเพียงอย่างเดียว
- นวัตกรรมสิทธิประโยชน์และการยกระดับบทบาท อปท.: ผลักดันให้การสร้าง Age-Friendly Community เป็นวาระระดับท้องถิ่น/จังหวัด เชื่อมข้อมูลสุขภาพและสังคมดิจิทัล พร้อมพัฒนาคนกลางในชุมชน (System Manager / Young Care) ในการประสานงานระบบการดูแลอย่างยั่งยืน
จัดทำและเรียบเรียงโดย: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.)
วันที่เผยแพร่: 28 กันยายน 2569
หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง/ ที่มา: สรุปสาระสำคัญจากการดำเนินโครงการ ‘การวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนามาตรการป้องกันและลดความเสี่ยงต่อภาวะเปราะบางของผู้สูงอายุในชุมชน: กรณีศึกษาจังหวัดพิจิตร’ ดำเนินการโดย หน่วยวิจัยเพื่อขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ (Siriraj Health Policy) และ โครงการ “ชราบานโมเดล” ดำเนินการโดย สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดปัตตานี
ภาพปกจาก : Google NotebookLM