สารสุขผู้สูงวัย

ภาพฝัน “อยู่ดี แก่ดี ตายดี” ในบริบทเมือง เมื่อประเทศไทยก้าวเข้าสู่ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์” และกำลังมุ่งสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดในอนาคตอันใกล้ โครงสร้างประชากรไทยเปลี่ยนแปลงไปอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน ข้อมูลเชิงวิชาการชี้ว่าตั้งแต่ปี พ.ศ. 2564 เป็นต้นมา จำนวนเด็กเกิดใหม่ของไทยน้อยกว่าจำนวนผู้เสียชีวิต และคาดการณ์ว่าภายในปี พ.ศ. 2585 ประชากรผู้สูงอายุจะมีจำนวนสูงถึง 18.9 ล้านคน หรือคิดเป็นร้อยละ 31.4 ของประชากรทั้งประเทศ วิกฤตการณ์นี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของตัวเลขประชากร หากแต่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจ สภาพแวดล้อม และสวัสดิการของเมือง โดยเฉพาะในเขตเมืองใหญ่ที่ชีวิตผู้สูงอายุมักเผชิญความซับซ้อน เช่น การอยู่อาศัยตามลำพัง ข้อจำกัดด้านการเดินทาง ความโดดเดี่ยวทางสังคม และภาวะ “แก่ก่อนรวย” ซึ่งพบว่าผู้สูงอายุไทยกว่าร้อยละ 66.7 ไม่มีเงินออมเพียงพอสำหรับการใช้ชีวิตหลังเกษียณ จากเวทีระดมสมองและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ “อปท. ขนาดใหญ่ กับบทบาทในการบริหารจัดการสังคมสูงอายุแนวใหม่” ซึ่งจัดขึ้นโดยความร่วมมือของมูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (มส.ผส.) คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ สสส. ได้รวบรวมผู้บริหารและคนทำงานหน้างาน 27 คน จาก 15 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขนาดใหญ่ทั่วประเทศ เพื่อร่วมกันฉายภาพ “เมืองสูงวัยในอุดมคติ” […]

1. บริบทสถานการณ์: เมื่อพิจิตรก้าวสู่ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society)” ในห้วงทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ แต่สำหรับจังหวัดพิจิตร สถานการณ์ความท้าทายนี้มีความเข้มข้นยิ่งกว่า ข้อมูลสถิติคาดการณ์ในปี พ.ศ. 2568 ระบุว่า สัดส่วนผู้สูงอายุในจังหวัดพิจิตรจะพุ่งสูงถึงร้อยละ 25.52 ซึ่งรั้งอันดับ 12 ของประเทศ และสูงกว่าค่าเฉลี่ยรวมของประเทศไทยถึงร้อยละ 4.19 ปรากฏการณ์นี้สะท้อนชัดว่าพิจิตรกำลังเผชิญหน้ากับ “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society)” เต็มรูปแบบ วิกฤตที่ซ่อนตัวอยู่ภายใต้ตัวเลขทางประชากรศาสตร์คือ “ภาวะเปราะบาง” (Frailty) ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่นำไปสู่ภาวะพึ่งพิง ภาวะสมองเสื่อม และอุบัติเหตุจากการพลัดตกหกล้ม ความเสื่อมถอยของสมรรถนะภายใน (Intrinsic Capacity) ครอบคลุมทั้ง 9 ด้าน อาทิ การมองเห็น การเคลื่อนไหว สุขภาพช่องปาก และสุขภาพจิต กลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่ระบบบริการสาธารณสุขแบบเดิมซึ่งเน้นการรักษาเชิงรับ (Reactive Care) ไม่สามารถตอบสนองได้อย่างยั่งยืน เนื่องจากข้อจำกัดด้านงบประมาณและบุคลากร รวมถึงภาระค่าใช้จ่ายระยะยาวที่ถาโถมเข้าสู่ครอบครัวและรัฐบาล 2. หัวใจของนวัตกรรม: กระบวนการร่วมผลิต (Co-production) […]